Info o filmie
Reżyseria: Janusz Morgenstern i Andrzej Konic
Scenariusz: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski i Zbigniew Safjan)
Zdjęcia: Antoni Wójtowicz
Muzyka: Jerzy Matuszkiewicz
Gatunek: Sensacyjny, wojenny, kryminał
Data premiery: 10/10/1968
Obsada: Stanisław Mikulski... mjr Stanisław Kolicki/por., kpt. Hans Kloss
Emil Karewicz... Sturmbahnfuhrer SS Hermann Brunner
Aleksandra Zawieruszanka... Edyta Lausch
Bronisław Pawlik... Marcin/Grzegorz
Stefan Śródka... Bartek
Czesław Wołłejko... Sturmbahnfuhrer SS Geibel
Mieczysław Stoor... Sturmfuhrer SS Hans Stedtke
August Kowalczyk... Sturmbahnfuhrer SS Johann Dehne
Lidia Korsakówna... Jeanne Molle
Leszek Herdegen... por. Erik von Vormann/płk Nichols
Lidia Wysocka... Ingrid Heizer
Iga Cembrzyńska... Benita von Hoening
Ignacy Gogolewski... kpt. Willie Ruppert
Krzysztof Chamiec... Sturmbahnfuhrer SS Mueller/Sturmbahnfuhrer SS Lothar
Ewa Wiśniewska... Anna
Gustaw Lutkiewicz... Hauptsturmfuhrer SS Adolf Lohse
Barbara Horawianka... Sturmfuhrer SS Anne Marie Elken
Barbara Brylska... Inga Ring
i inni
Rok 1941. Z hitlerowskiego obozu koncentracyjnego ucieka student Stanisław Kolicki, zabijając po drodze żołnierza Wehrmachtu i kradnąc mu broń. Nielegalnie dostaje się na teren ZSRR, chcąc ostrzec Rosjan przed planowaną agresją Trzeciej Rzeszy. Przesłuchujący go oficer GRU dostrzega, iż młody i dzielny Polak jest łudząco podobny do pojmanego agenta nazistowksiego wywiadu wojskowego, por. Hansa Klossa. Po miesiącach przygotowań Kolicki jako Kloss zostaje tajnym agentem w szeregach wroga. Jego kryptonim operacyjny to J23, jego sojusznicy znają go pod imieniem Janek. Koliciki realizuje powoli swój cel: wewnętrzne zniszczenie nazistowskiego imperium, które pozbawiło go rodziny i ojczyzny...
Film miał być w zamierzeniu polskim Bondem. Acz nie lubię takich porównań (gdzie innym produkcjom szpiegowskim do 007?), to tu określenie jest w pełni uzasadnione. Kloss (znakomicie grany przez Stanisława Mikulskiego) walczy w słusznej sprawie, ma potężnych wrogów (podobnie jak wrogowie Bonda, dążą do opanowania świata-tyle tylko, że robią to nie dla siebie, a swego mistrza, Hitlera), jest sprytny, inteligentny, dowcipny ("Muszę ci chyba jeszcze raz przyłożyć"), a dziewczyny ma równie piękne co 007: Aleksandra Zawieruszanka, Iga Cemrzyńska, Ewa Wiśniewska, Jolanta Wołłejko, Wiesława Mazurkiewicz, Alicja Zommer, Beata Tyszkiewicz...
Nie wiem jaka będzie klosspodobna "Twierdza szyfrów", ale jedno jest pewne: J23 zawsze będzie nadawał.


